کاپتوپریل (Captopril)
کاپتوپریل یک داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitor – مهارکننده ACE) است که برای درمان فشار خون بالا، نارسایی قلبی و محافظت از کلیهها در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ استفاده میشود. این دارو با کاهش فشار خون و کاهش بار کاری قلب، خطر سکته قلبی، سکته مغزی و آسیب کلیوی را کاهش میدهد.
کاپتوپریل با مهار آنزیم ACE از تولید آنژیوتانسین II جلوگیری میکند؛ مادهای که باعث تنگ شدن عروق و افزایش فشار خون میشود. با کاهش این ماده، عروق گشاد میشوند، فشار خون پایین میآید و جریان خون به قلب و کلیهها بهتر میشود. این دارو همچنین ترشح آلدوسترون (Aldosterone – هورمون نگهدارنده نمک و آب) را کاهش میدهد و به دفع نمک و آب اضافی کمک میکند.
کاپتوپریل معمولاً دو تا سه بار در روز مصرف میشود و بهتر است یک ساعت قبل از غذا مصرف شود تا جذب آن کاملتر باشد. پزشک دوز مناسب را بر اساس فشار خون، عملکرد کلیه و داروهای همزمان تعیین میکند. شروع اثر دارو سریع است و در برخی موارد برای کنترل فوری فشار خون نیز استفاده میشود.
عوارض شایع کاپتوپریل شامل سرفه خشک، سرگیجه، افت فشار خون، تغییر در حس چشایی (Dysgeusia – تغییر مزه)، خستگی، تهوع و اسهال است. سرفه خشک بهدلیل تجمع برادیکینین (Bradykinin – ماده گشادکننده عروق) رخ میدهد و از عوارض شناختهشده مهارکنندههای ACE است.
عوارض مهم اما نادر شامل آنژیوادم (Angioedema – تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو)، افزایش پتاسیم خون (Hyperkalemia)، کاهش عملکرد کلیه و کاهش گلبولهای سفید (Neutropenia – کاهش نوتروفیلها) است. در صورت بروز تورم صورت یا گلو، تنگی نفس یا کاهش شدید ادرار باید فوراً به اورژانس مراجعه شود.
مصرف کاپتوپریل در دوران بارداری ممنوع است، زیرا میتواند باعث آسیب شدید یا مرگ جنین شود. در دوران شیردهی نیز باید با احتیاط و طبق نظر پزشک مصرف شود. در بیماران با مشکلات کلیوی، تنگی شریان کلیوی یا کمآبی بدن، مصرف دارو باید با دقت بیشتری انجام شود.
کاپتوپریل ممکن است با داروهایی مانند NSAIDs (مثل ایبوپروفن)، دیورتیکها (Diuretics – داروهای ادرارآور)، لیتیم و داروهای حاوی پتاسیم تداخل داشته باشد. این تداخلها میتوانند اثر دارو را کاهش دهند یا خطر عوارض را افزایش دهند، بنابراین باید فهرست کامل داروهای مصرفی با پزشک مطرح شود.
برای اثر بهتر دارو، کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و ترک سیگار توصیه میشود. کاپتوپریل تنها بخشی از درمان فشار خون و نارسایی قلبی است و رعایت سبک زندگی سالم نقش مهمی در کنترل بیماری دارد.
در مجموع، کاپتوپریل یک داروی مؤثر و شناختهشده برای درمان فشار خون بالا، نارسایی قلبی و محافظت از کلیهها در بیماران دیابتی است. با مصرف منظم و پایش مناسب، این دارو میتواند به کاهش خطر عوارض قلبی–عروقی و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.