موکسپریل (Moexipril)
موکسپریل یک داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitor – مهارکننده ACE) است که برای درمان فشار خون بالا (هیپرتانسیون) بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر استفاده میشود. با کاهش فشار خون، خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیه کاهش مییابد و بار کاری قلب کمتر میشود.
موکسپریل بهصورت «پیشدارو» (Prodrug – دارویی که پس از ورود به بدن به شکل فعال تبدیل میشود) عمل میکند و در بدن به متابولیت فعال خود تبدیل میشود. این متابولیت با مهار آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE – آنزیم مبدل آنژیوتانسین) از تولید آنژیوتانسین II جلوگیری میکند؛ آنژیوتانسین II مادهای است که باعث تنگ شدن عروق و افزایش فشار خون میشود.
با کاهش سطح آنژیوتانسین II، عروق خونی شل و گشاد میشوند، مقاومت عروقی کاهش مییابد و فشار خون پایین میآید. همچنین ترشح هورمون آلدوسترون (Aldosterone – هورمونی که باعث نگهداشتن نمک و آب در بدن میشود) کاهش مییابد و این موضوع به دفع نمک و آب اضافی و کاهش حجم خون کمک میکند. این اثرات در مجموع باعث کاهش فشار روی قلب و محافظت از قلب و کلیهها میشوند.
موکسپریل معمولاً برای درمان فشار خون بالا بهصورت تنها یا همراه با سایر داروهای ضد فشار خون مانند دیورتیکها (Diuretics – داروهای ادرارآور) تجویز میشود. کنترل فشار خون در درازمدت از آسیب به عروق مغز، قلب و کلیهها جلوگیری میکند و خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیه را کاهش میدهد.
این دارو بهصورت قرص خوراکی و معمولاً یکبار در روز مصرف میشود. توصیه میشود موکسپریل حدود یک ساعت قبل از غذا مصرف شود، زیرا غذا میتواند جذب دارو را کاهش دهد. پزشک دوز اولیه را بر اساس فشار خون، وضعیت کلیه و داروهای همزمان تعیین میکند و در صورت نیاز بهتدریج آن را تنظیم میکند.
عوارض شایع موکسپریل شامل سرگیجه، سردرد، خستگی، تهوع و سرفه خشک است. سرفه خشک از عوارض شناختهشده مهارکنندههای ACE است و بهدلیل تجمع برادیکینین (Bradykinin – ماده گشادکننده عروق) در بدن رخ میدهد. این عوارض در بسیاری از بیماران خفیفاند و ممکن است با ادامه درمان کاهش یابند، اما اگر آزاردهنده باشند، باید با پزشک مطرح شوند.
یکی از عوارض نادر اما بسیار مهم موکسپریل، «آنژیوادم» (Angioedema – تورم ناگهانی و عمیق در صورت، لبها، زبان یا گلو) است. این حالت میتواند راه هوایی را تنگ کند و تهدیدکننده حیات باشد. در صورت بروز تورم ناگهانی صورت یا گلو، تنگی نفس، یا مشکل در بلع، بیمار باید فوراً مصرف دارو را قطع کرده و به اورژانس مراجعه کند.
موکسپریل میتواند باعث افزایش پتاسیم خون شود؛ حالتی که «هایپرکالمی» (Hyperkalemia – افزایش غیرطبیعی سطح پتاسیم خون) نام دارد. این وضعیت میتواند باعث آریتمی (Arrhythmia – بینظمی ضربان قلب) و در موارد شدید، خطر ایست قلبی شود. به همین دلیل، مصرف همزمان این دارو با مکملهای پتاسیم، نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم یا داروهایی مانند اسپیرونولاکتون باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
مصرف موکسپریل در دوران بارداری ممنوع است، زیرا مهارکنندههای ACE میتوانند باعث آسیب جدی به جنین، ناهنجاریهای مادرزادی و حتی مرگ جنین شوند. در صورت باردار شدن حین مصرف دارو، باید بلافاصله دارو قطع و با پزشک مشورت شود. در دوران شیردهی نیز باید با احتیاط و طبق نظر پزشک عمل کرد، زیرا اطلاعات درباره ترشح دارو در شیر محدود است.
در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا تنگی شریانهای کلیوی، موکسپریل باید با احتیاط و دوز تنظیمشده استفاده شود، زیرا میتواند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد. پزشک معمولاً قبل و حین درمان، آزمایشهای خون شامل کراتینین و پتاسیم را بهطور دورهای بررسی میکند تا از ایمنی درمان مطمئن شود.
موکسپریل ممکن است با برخی داروها مانند NSAIDs (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن)، دیورتیکها، لیتیم، سایر داروهای کاهنده فشار خون و داروهای حاوی پتاسیم تداخل داشته باشد. این تداخلها میتوانند اثر دارو را کاهش دهند یا خطر عوارضی مانند آسیب کلیوی و هایپرکالمی را افزایش دهند، بنابراین باید فهرست کامل داروهای مصرفی با پزشک یا داروساز مطرح شود.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، مصرف موکسپریل باید همراه با اصلاح سبک زندگی باشد؛ از جمله کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، افزایش فعالیت بدنی، تغذیه سالم و ترک سیگار. دارو تنها بخشی از درمان فشار خون است و همکاری بیمار در رعایت توصیههای غیر دارویی نقش مهمی در کنترل فشار خون و کاهش خطر عوارض قلبی–عروقی دارد.
در مجموع، موکسپریل یک مهارکننده ACE مؤثر و مبتنی بر شواهد علمی برای درمان فشار خون بالا است. با مصرف منظم، پایش آزمایشگاهی مناسب و رعایت توصیههای پزشک، این دارو میتواند به کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و آسیب کلیوی کمک کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.