پریندوپریل (Perindopril)
پریندوپریل یک داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitor – مهارکننده ACE) است که برای درمان فشار خون بالا (هیپرتانسیون)، نارسایی قلبی خفیف تا متوسط و کاهش خطر حوادث قلبی–عروقی در بیماران در معرض خطر (مثل بیماران با بیماری عروق کرونر پایدار) استفاده میشود. این دارو با کاهش فشار خون و کاهش بار کاری قلب، به پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی و پیشرفت نارسایی قلبی کمک میکند.
پریندوپریل یک «پیشدارو» (Prodrug – دارویی که پس از ورود به بدن به شکل فعال تبدیل میشود) است و در بدن به متابولیت فعال خود یعنی «پریندوپریلات» (Perindoprilat) تبدیل میشود. پریندوپریلات با مهار آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE – آنزیم مبدل آنژیوتانسین) از تبدیل آنژیوتانسین I به آنژیوتانسین II جلوگیری میکند؛ آنژیوتانسین II مادهای است که باعث تنگ شدن عروق و افزایش فشار خون میشود. با کاهش آن، عروق خونی شل و گشاد میشوند، مقاومت عروقی کاهش مییابد و فشار خون پایین میآید.
کاهش سطح آنژیوتانسین II همچنین باعث کاهش ترشح هورمون آلدوسترون (Aldosterone – هورمونی که باعث نگهداشتن نمک و آب در بدن میشود) میشود و این موضوع به دفع نمک و آب اضافی و کاهش حجم خون کمک میکند. این اثرات در مجموع باعث کاهش فشار روی قلب، بهبود علائم نارسایی قلبی و محافظت از کلیهها میشوند.
پریندوپریل برای درمان فشار خون بالا بهتنهایی یا همراه با سایر داروهای ضد فشار خون مانند دیورتیکها (Diuretics – داروهای ادرارآور) یا مسدودکنندههای کانال کلسیم تجویز میشود. همچنین در بیماران با بیماری عروق کرونر پایدار (Stable coronary artery disease – بیماری پایدار عروق قلب) برای کاهش خطر مرگ قلبی–عروقی، سکته قلبی و سکته مغزی بهکار میرود. در نارسایی قلبی، معمولاً همراه با دیورتیکها و سایر داروهای قلبی استفاده میشود.
این دارو بهصورت قرص خوراکی مصرف میشود. در درمان فشار خون، دوز معمول اولیه ۴ تا ۸ میلیگرم در روز است که میتواند یکبار در روز یا در دو دوز منقسم مصرف شود؛ حداکثر دوز معمول ۱۶ میلیگرم در روز است. در بیماری عروق کرونر پایدار، معمولاً درمان با ۴ میلیگرم در روز شروع و پس از دو هفته در صورت تحمل بیمار به ۸ میلیگرم در روز افزایش مییابد. در نارسایی قلبی، دوزهای پایینتر (مثلاً ۲ میلیگرم در روز) شروع و بهتدریج بر اساس تحمل بیمار افزایش داده میشود.
پریندوپریل را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، اما برخی منابع توصیه میکنند برای یکنواختی جذب، هر روز در یک زمان ثابت مصرف شود. شروع اثر کاهنده فشار خون طی چند ساعت است، اما رسیدن به اثر کامل ممکن است تا حدود یک ماه طول بکشد. در نارسایی قلبی، بهبود علائم ممکن است طی هفتهها تا ماهها ظاهر شود.
عوارض شایع پریندوپریل شامل سرگیجه، سردرد، خستگی، تهوع، اسهال و سرفه خشک است. سرفه خشک از عوارض شناختهشده مهارکنندههای ACE است و بهدلیل تجمع برادیکینین (Bradykinin – ماده گشادکننده عروق) در بدن رخ میدهد. این عوارض در بسیاری از بیماران خفیفاند و ممکن است با ادامه درمان کاهش یابند، اما اگر آزاردهنده باشند، باید با پزشک مطرح شوند.
یکی از عوارض نادر اما بسیار مهم پریندوپریل، «آنژیوادم» (Angioedema – تورم ناگهانی و عمیق در صورت، لبها، زبان یا گلو) است. این حالت میتواند راه هوایی را تنگ کند و تهدیدکننده حیات باشد. در صورت بروز تورم ناگهانی صورت یا گلو، تنگی نفس، یا مشکل در بلع، بیمار باید فوراً مصرف دارو را قطع کرده و به اورژانس مراجعه کند.
پریندوپریل میتواند باعث افزایش پتاسیم خون شود؛ حالتی که «هایپرکالمی» (Hyperkalemia – افزایش غیرطبیعی سطح پتاسیم خون) نام دارد. این وضعیت میتواند باعث آریتمی (Arrhythmia – بینظمی ضربان قلب) و در موارد شدید، خطر ایست قلبی شود. به همین دلیل، مصرف همزمان این دارو با مکملهای پتاسیم، نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم یا داروهای نگهدارنده پتاسیم (مثل اسپیرونولاکتون) باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
مصرف پریندوپریل در دوران بارداری ممنوع است. داروهای مؤثر بر سیستم رنین–آنژیوتانسین میتوانند باعث آسیب جدی به جنین، ناهنجاریهای مادرزادی و حتی مرگ جنین شوند. در صورت باردار شدن حین مصرف دارو، باید بلافاصله دارو قطع و با پزشک مشورت شود. در دوران شیردهی نیز باید با احتیاط و طبق نظر پزشک عمل کرد، زیرا اطلاعات درباره ترشح دارو در شیر محدود است.
در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، تنگی شریانهای کلیوی یا در سالمندان، پریندوپریل باید با احتیاط و دوز تنظیمشده استفاده شود، زیرا میتواند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد. پزشک معمولاً قبل و حین درمان، آزمایشهای خون شامل کراتینین و پتاسیم را بهطور دورهای بررسی میکند تا از ایمنی درمان مطمئن شود.
پریندوپریل ممکن است با برخی داروها مانند NSAIDs (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن)، دیورتیکها، لیتیم، سایر داروهای کاهنده فشار خون و داروهای حاوی پتاسیم تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با NSAIDs بهویژه در بیماران با ریسک نارسایی کلیه میتواند اثر محافظتی دارو بر کلیه را کاهش دهد و خطر آسیب کلیوی را افزایش دهد. بنابراین باید فهرست کامل داروهای مصرفی با پزشک یا داروساز مطرح شود.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، مصرف پریندوپریل باید همراه با اصلاح سبک زندگی باشد؛ از جمله کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، افزایش فعالیت بدنی، تغذیه سالم و ترک سیگار. دارو تنها بخشی از درمان فشار خون و نارسایی قلبی است و همکاری بیمار در رعایت توصیههای غیر دارویی نقش مهمی در کنترل فشار خون و کاهش خطر عوارض قلبی–عروقی دارد.
در مجموع، پریندوپریل یک مهارکننده ACE مؤثر و مبتنی بر شواهد علمی برای درمان فشار خون بالا، نارسایی قلبی خفیف تا متوسط و کاهش خطر حوادث قلبی–عروقی در بیماران پرخطر است. با مصرف منظم، پایش آزمایشگاهی مناسب و رعایت توصیههای پزشک، این دارو میتواند به کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و آسیب کلیوی کمک کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.