کیناپریل (Quinapril)
کیناپریل یک داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitor – مهارکننده ACE) است که برای درمان فشار خون بالا (هیپرتانسیون) و همچنین برای کمک به مدیریت نارسایی قلبی استفاده میشود. کاهش فشار خون با این دارو خطر سکته مغزی، سکته قلبی و آسیب کلیوی را کاهش میدهد.
کیناپریل یک «پیشدارو» (Prodrug – دارویی که پس از ورود به بدن به شکل فعال تبدیل میشود) است و در بدن به متابولیت فعال خود یعنی «کیناپریلات» (Quinaprilat) تبدیل میشود. این متابولیت با مهار آنزیم ACE از تولید آنژیوتانسین II جلوگیری میکند؛ مادهای که باعث تنگ شدن عروق و افزایش فشار خون میشود. با کاهش این ماده، عروق گشاد میشوند و فشار خون پایین میآید.
کیناپریل معمولاً یکبار یا دو بار در روز مصرف میشود. میتوان آن را با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، اما بهتر است دارو هر روز در یک زمان ثابت مصرف شود. پزشک دوز مناسب را بر اساس فشار خون، وضعیت کلیه و داروهای همزمان تعیین میکند.
عوارض شایع کیناپریل شامل سرگیجه، سردرد، خستگی، تهوع، اسهال و سرفه خشک است. سرفه خشک از عوارض شناختهشده مهارکنندههای ACE است و بهدلیل تجمع برادیکینین (Bradykinin – ماده گشادکننده عروق) در بدن رخ میدهد.
یکی از عوارض نادر اما بسیار مهم کیناپریل، «آنژیوادم» (Angioedema – تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو) است. این وضعیت میتواند تهدیدکننده حیات باشد و در صورت بروز آن باید فوراً به اورژانس مراجعه شود.
کیناپریل میتواند باعث افزایش پتاسیم خون شود؛ حالتی که «هایپرکالمی» (Hyperkalemia – افزایش غیرطبیعی پتاسیم خون) نام دارد. این وضعیت ممکن است خطر آریتمی (Arrhythmia – بینظمی ضربان قلب) را افزایش دهد. مصرف همزمان با مکملهای پتاسیم، نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم یا داروهای نگهدارنده پتاسیم باید با احتیاط انجام شود.
مصرف کیناپریل در دوران بارداری ممنوع است. طبق هشدار منابع معتبر، داروهای مهارکننده ACE میتوانند باعث آسیب شدید یا مرگ جنین شوند. در صورت بارداری، مصرف دارو باید فوراً قطع شود.
در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا تنگی شریانهای کلیوی، کیناپریل باید با احتیاط مصرف شود، زیرا ممکن است عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد. پزشک معمولاً قبل و حین درمان، آزمایشهای خون شامل کراتینین و پتاسیم را بررسی میکند.
کیناپریل ممکن است با داروهایی مانند NSAIDs (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن)، دیورتیکها (Diuretics – داروهای ادرارآور)، لیتیم، داروهای حاوی پتاسیم و سایر داروهای کاهنده فشار خون تداخل داشته باشد. این تداخلها ممکن است اثر دارو را کاهش دهند یا خطر عوارض را افزایش دهند.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، مصرف کیناپریل باید همراه با اصلاح سبک زندگی باشد؛ از جمله کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و تغذیه سالم. دارو تنها بخشی از درمان فشار خون است و رعایت توصیههای غیر دارویی نقش مهمی در کنترل فشار خون دارد.
در مجموع، کیناپریل یک داروی مؤثر و مبتنی بر شواهد علمی برای درمان فشار خون بالا و نارسایی قلبی است. با مصرف منظم، پایش آزمایشگاهی مناسب و رعایت توصیههای پزشک، این دارو میتواند به کاهش خطر عوارض قلبی–عروقی و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.