تراندولاپریل (Trandolapril)
تراندولاپریل یک داروی مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitor – مهارکننده ACE) است که برای درمان فشار خون بالا (هیپرتانسیون) و همچنین برای بهبود بقا در برخی بیماران پس از سکته قلبی و در نارسایی قلبی استفاده میشود. این دارو با کاهش فشار خون، بار کاری قلب را کم میکند و به کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیه کمک میکند.
تراندولاپریل یک «پیشدارو» (Prodrug – دارویی که پس از ورود به بدن به شکل فعال تبدیل میشود) است و در بدن به متابولیت فعال خود یعنی «تراندولاپریلات» (Trandolaprilat) تبدیل میشود. این متابولیت فعال، آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) را مهار میکند و از تبدیل آنژیوتانسین I به آنژیوتانسین II (مادهای که باعث تنگی عروق و افزایش فشار خون میشود) جلوگیری میکند.
با مهار تولید آنژیوتانسین II، عروق خونی شل و گشاد میشوند، مقاومت عروقی کاهش مییابد و فشار خون پایین میآید. همچنین ترشح هورمون آلدوسترون (Aldosterone – هورمونی که باعث نگهداشتن نمک و آب در بدن میشود) کاهش مییابد و این موضوع به دفع نمک و آب اضافی و کاهش حجم خون کمک میکند. این اثرات در مجموع باعث کاهش فشار روی قلب و محافظت از قلب و کلیهها میشوند.
تراندولاپریل معمولاً برای درمان فشار خون بالا بهصورت تنها یا همراه با سایر داروهای ضد فشار خون مانند دیورتیکها (Diuretics – داروهای ادرارآور) یا بتابلوکرها (Beta-blockers – مسدودکنندههای گیرنده بتا) تجویز میشود. در برخی بیماران که پس از سکته قلبی، قلب بهخوبی خون را پمپ نمیکند، این دارو میتواند خطر مرگ و بستری شدن را کاهش دهد.
این دارو معمولاً یکبار در روز بهصورت قرص خوراکی مصرف میشود. پزشک دوز اولیه را بر اساس وضعیت بیمار، فشار خون، عملکرد کلیه و داروهای همزمان تعیین میکند و در صورت نیاز بهتدریج آن را تنظیم میکند. شروع اثر کاهنده فشار خون معمولاً طی چند ساعت است، اما رسیدن به اثر کامل ممکن است چند هفته طول بکشد.
عوارض شایع تراندولاپریل شامل سرگیجه، سردرد، خستگی، تهوع و سرفه خشک است. سرفه خشک بهدلیل تجمع برادیکینین (Bradykinin – مادهای گشادکننده عروق) در بدن رخ میدهد که از ویژگیهای شناختهشده مهارکنندههای ACE است. این سرفه معمولاً خطرناک نیست، اما اگر آزاردهنده باشد، ممکن است نیاز به تغییر دارو به یک داروی دیگر از گروه مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB) باشد.
یکی از عوارض نادر اما بسیار مهم تراندولاپریل، «آنژیوادم» (Angioedema – تورم ناگهانی و عمیق در صورت، لبها، زبان یا گلو) است. این حالت میتواند راه هوایی را تنگ کند و تهدیدکننده حیات باشد. در صورت بروز تورم ناگهانی صورت یا گلو، تنگی نفس، یا مشکل در بلع، بیمار باید فوراً مصرف دارو را قطع کرده و به اورژانس مراجعه کند.
تراندولاپریل میتواند باعث افزایش پتاسیم خون شود؛ حالتی که «هایپرکالمی» (Hyperkalemia – افزایش غیرطبیعی سطح پتاسیم خون) نام دارد. این وضعیت میتواند باعث آریتمی (Arrhythmia – بینظمی ضربان قلب) و در موارد شدید، خطر ایست قلبی شود. به همین دلیل، مصرف همزمان این دارو با مکملهای پتاسیم، نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم یا داروهایی مانند اسپیرونولاکتون باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
مصرف تراندولاپریل در دوران بارداری ممنوع است، زیرا مهارکنندههای ACE میتوانند باعث آسیب جدی به جنین و حتی مرگ جنین شوند. در صورت باردار شدن حین مصرف دارو، باید بلافاصله دارو قطع و با پزشک مشورت شود. همچنین در دوران شیردهی نیز باید با احتیاط و طبق نظر پزشک عمل کرد.
در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا تنگی شریانهای کلیوی، تراندولاپریل باید با احتیاط و دوز تنظیمشده استفاده شود، زیرا میتواند عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد. پزشک معمولاً قبل و حین درمان، آزمایشهای خون شامل کراتینین و پتاسیم را بهطور دورهای بررسی میکند تا از ایمنی درمان مطمئن شود.
تراندولاپریل ممکن است با برخی داروها مانند NSAIDs (داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن)، دیورتیکها، لیتیم و سایر داروهای کاهنده فشار خون تداخل داشته باشد. مصرف طولانیمدت NSAIDs میتواند اثر محافظتی دارو بر کلیه را کاهش دهد و خطر آسیب کلیوی را افزایش دهد، بنابراین باید با احتیاط مصرف شوند.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، مصرف تراندولاپریل باید همراه با اصلاح سبک زندگی باشد؛ از جمله کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، افزایش فعالیت بدنی، تغذیه سالم و ترک سیگار. دارو تنها بخشی از درمان فشار خون است و همکاری بیمار در رعایت توصیههای غیر دارویی نقش مهمی در کنترل فشار خون و کاهش خطر عوارض قلبی–عروقی دارد.
در مجموع، تراندولاپریل یک مهارکننده ACE مؤثر و مبتنی بر شواهد علمی برای درمان فشار خون بالا و برخی بیماران با نارسایی قلبی یا پس از سکته قلبی است. با مصرف منظم، پایش آزمایشگاهی مناسب و رعایت توصیههای پزشک، این دارو میتواند به کاهش خطر سکته مغزی، سکته قلبی و آسیب کلیوی کمک کرده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.