اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE)
🫀اکوکاردیوگرافی از طریق مری یک تکنیک تصویربرداری قلبی پیشرفته است که در آن پروب مخصوصی وارد مری میشود تا تصاویر نزدیک و دقیق از قلب بهدست آید. چون مری دقیقاً پشت قلب قرار دارد، این روش امکان مشاهده ساختارهای قلبی با وضوح بالا و بدون مزاحمت استخوانها یا ریهها را فراهم میکند.
🩻در اکوکاردیوگرافی ترانستوراسیک، پروب روی قفسه سینه قرار میگیرد. اما در روش از طریق مری، پروب در مری قرار داده میشود و تصاویر با کیفیت بسیار بالاتر از دریچهها، دهلیزها و آئورت بهدست میآید. این تفاوت باعث شده این روش در مواردی که اکو معمولی ناکافی است، انتخاب شود.
🧬این روش برای تشخیص بیماریهای دریچهای، بررسی وجود لخته در دهلیز چپ، تشخیص اندوکاردیت یا عفونت دریچهها، بررسی آئورت برای دیسکشن یا آنوریسم، و پایش حین جراحی قلب استفاده میشود. همچنین در بیماران با سکته مغزی بدون علت مشخص برای بررسی سوراخ بیندهلیزی یا باقیماندن سوراخ بیضی کاربرد دارد.
💉بیمار معمولاً تحت آرامبخشی سبک یا بیهوشی عمومی قرار میگیرد. پروب که شبیه اندوسکوپ است، از طریق دهان وارد مری میشود. تصاویر در نماهای مختلف مانند مید-ازوفاژیال، ترانسگاستریک و نماهای آئورت ثبت میشوند. کل فرآیند حدود نیم تا یک ساعت طول میکشد.
🔍مزیت اصلی این روش وضوح بالای تصاویر است. امکان مشاهده دقیق دریچهها، دهلیزها و آئورت فراهم میشود. همچنین در اتاق عمل برای پایش لحظهای عملکرد قلب و نتایج جراحی استفاده میشود. در مقایسه با اکو معمولی، حساسیت و دقت بیشتری دارد.
⚠️این روش نیمهتهاجمی است و ممکن است باعث ناراحتی گلو، آسیب مری یا خونریزی شود. خطرات جدی مانند پارگی مری بسیار نادر هستند. همچنین نیاز به آرامبخشی یا بیهوشی دارد که در بیماران پرخطر باید با احتیاط انجام شود.
🛠️در جراحیهای قلبی، این روش بهعنوان ابزار پایش داخلعملی استفاده میشود. جراحان و متخصصان بیهوشی از آن برای بررسی عملکرد بطنها، وضعیت دریچهها و موفقیت جراحی استفاده میکنند. این روش به تصمیمگیری لحظهای در اتاق عمل کمک میکند.
🧠در بیماران با سکته مغزی بدون علت مشخص، این روش برای بررسی وجود سوراخ بیندهلیزی یا لخته در دهلیز چپ انجام میشود. این اطلاعات به پزشک کمک میکند علت سکته را شناسایی و درمان مناسب را انتخاب کند.
📚انجام این روش نیازمند آموزش تخصصی است. پزشکان باید در زمینه قرار دادن پروب، تفسیر نماهای مختلف و مدیریت عوارض احتمالی مهارت داشته باشند. انجمنهای تخصصی قلب دستورالعملهای دقیق برای آموزش و اجرای این روش منتشر کردهاند.
🏥این روش یک ابزار قدرتمند در تشخیص و پایش بیماریهای قلبی است. با وجود نیمهتهاجمی بودن، ایمنی بالایی دارد و در بسیاری از شرایط بالینی حیاتی است. این روش مکمل سایر تصویربرداریهای قلبی است و در موارد خاص، اطلاعاتی فراهم میکند که هیچ روش دیگری قادر به ارائه آن نیست.
فرایند استاندارد ارائه سرویس اکوکاردیوگرافی از طریق مری
اکوکاردیوگرافی از طریق مری زمانی بهکار میرود که اکو ترانستوراسیک (Transthoracic Echocardiography – TTE، اکو از روی قفسه سینه) وضوح کافی ندارد یا نیاز به ارزیابی دقیق ساختارهایی مانند دریچهها، دهلیز چپ، آئورت و لختههای داخل قلب وجود دارد. اجرای استاندارد این خدمت شامل تصمیمگیری مبتنی بر اندیکاسیونها، ارزیابی خطر، آمادهسازی بیمار، انجام مرحلهبهمرحله و گزارشدهی ساختاریافته است.
تصمیمگیری و اندیکاسیونهای اصلی
- وضوح ناکافی در اکو معمولی : وقتی مرزها یا ساختارهای کلیدی (مثلاً دریچه میترال، دهلیز چپ) در TTE بهخوبی دیده نشوند، TEE توصیه میشود؛ نزدیکی مری به قلب، وضوح بالاتر فراهم میکند.
- اندوکاردیت دریچهای (عفونت و التهاب دریچهها): برای مشاهده نباتهای عفونی (Vegetations – تودههای عفونی روی دریچه) و آبسهها (Abscess – تجمع چرک) TEE حساسیت بیشتری دارد.
- لخته داخل دهلیز چپ (Left Atrial Thrombus): بهویژه قبل از کاردیوورژن (Cardioversion – بازگرداندن ریتم قلب)، یا در فیبریلاسیون دهلیزی (Atrial Fibrillation – ریتم نامنظم دهلیزها)؛ TEE بهترین روش برای بررسی لخته در زائده دهلیز چپ (Left Atrial Appendage – زائده دهلیز) است.
- بیماریهای آئورت (Aortic Disease – بیماریهای آئورت): برای شک به دیسکشن آئورت (Aortic Dissection – پارگی لایه داخلی آئورت) یا ارزیابی پلاکهای پیچیده آئورت نزولی.
- نقایص بیندهلیزی و شانتها: بررسی PFO (Patent Foramen Ovale – باقیماندن سوراخ بیضی) و ASD (Atrial Septal Defect – سوراخ بیندهلیزی) با مانورهای حبابی و داپلر رنگی (Color Doppler – نمایش جریان خون با رنگ).
- پایش حین عمل (Intraoperative Monitoring – پایش داخلعملی): ارزیابی فوری نتایج جراحی قلب، عملکرد بطنها و وضعیت دریچهها برای تصمیمگیری لحظهای.
ارجاع توسط سایر تخصصها و معیارهای ارزیابی خطر
- نورولوژی/سکته مغزی: در سکته کریپتوژنیک (Cryptogenic Stroke – سکته با علت نامعلوم) برای بررسی PFO یا منبع آمبولی قلبی (Cardioembolic Source – منشأ لخته از قلب).
- بیهوشی و جراحی قلب: برای پایش داخلعملی و تأیید موفقیت ترمیم یا تعویض دریچهها، ارزیابی عملکرد بطنها و شناسایی مشکلات فوری.
- ریه و داخلی: شک به فشار خون ریوی (Pulmonary Hypertension – افزایش فشار در عروق ریوی) یا شانت راستبهچپ که نیاز به ارزیابی دقیق بیندهلیزی دارد.
- انکولوژی/عفونت: ارزیابی اندوکاردیت، تودههای دهلیزی، یا عوارضی مانند افیوژن پریکارد (Pericardial Effusion – تجمع مایع اطراف قلب).
- ارزیابی خطر قبل از TEE: بررسی بیماریهای مری (Esophageal Disease – بیماریهای مری) مانند واریس مری، تنگی مری یا سابقه پارگی؛ اختلالات خونریزیدهنده؛ وضعیت راه هوایی و تحمل آرامبخشی (Sedation – آرامبخشی). در وجود منع مطلق (Absolute Contraindication – ممنوعیت قطعی) مانند واریس بزرگ مری یا پارگی اخیر، TEE انجام نمیشود؛ در موارد منع نسبی (Relative Contraindication – ممنوعیت نسبی)، تصمیم با ملاحظات ایمنی و مشاوره چندرشتهای گرفته میشود.
آمادهسازی بیمار و تیم بهصورت استاندارد
- رضایت و آموزش بیمار: توضیح هدف، منافع و خطرات نادر (آسیب مری، خونریزی، آسپیراسیون – ورود محتویات به ریهها)، ضرورت ناشتایی ۶–۸ ساعته برای کاهش خطر آسپیراسیون، و ضرورت همراه پس از آرامبخشی.
- پایش پایه: نصب ECG (Electrocardiogram – نوار قلب)، فشار خون غیرتهاجمی، پالس اکسیمتری (Pulse Oximetry – پایش سطح اکسیژن خون)، و آمادهسازی اکسیژن کمکی.
- آمادهسازی دهانی–حلقی: خارج کردن پروتزهای دندانی، اسپری بیحسی حلق (Topical Anesthesia – بیحسی موضعی)، محافظ دهان (Bite Guard – محافظ پلاستیکی برای جلوگیری از آسیب پروب/دندان).
- آرامبخشی و راه هوایی: آرامبخشی سبک تا متوسط با پایش پیوسته (در بیماران پرخطر، همکاری با بیهوشی). ارزیابی راه هوایی برای احتمال مشکلات حین پروبگذاری.
- پروفیلاکسی: در اندوکاردیت فعال یا ریسک بالای باکتریمی، آنتیبیوتیک پروفیلاکسی بر اساس راهنماهای عفونی (در صورت اندیکاسیون). آمادهسازی وسایل مقابله با خونریزی و اسپاسم مری.
روش مرحلهبهمرحله انجام کار
- گام ۱: پیشتصویربرداری و تنظیمات دستگاه: انتخاب پروب TEE مناسب، تنظیم فرکانس، گین (Gain – تقویت سیگنال)، عمق (Depth – عمق میدان دید) و مدهای تصویربرداری (۲D، داپلر رنگی، پالس/کانتینیوس داپلر).
- گام ۲: ورود پروب: پس از بیحسی حلق و قرار دادن محافظ دهان، پروب روانکاریشده بهآرامی از دهان وارد حلق و مری میشود؛ بیمار به بلع آرام تشویق میشود تا ورود تسهیل شود.
- گام ۳: نماهای مید–ازوفاژیال (Mid-Esophageal Views – نماهای وسط مری): چرخش و خمکردن نوک پروب برای بهدستآوردن نماهای چهارحفره، دوحفره و لانگاکسیس آئورت صعودی و ریشه آئورت؛ ارزیابی دقیق دریچههای میترال و آئورت، دهلیز چپ و سطوح دریچهای.
- گام ۴: نماهای ترانسگاستریک (Transgastric Views – نماهای از معده): عبور پروب به معده و خمکردن به سمت بالا برای مشاهده کوتاهمحور بطن چپ و ارزیابی عملکرد بطن و دیوارهها در نماهای ۰° تا ۱۲۰°.
- گام ۵: نماهای آئورت و دهلیز: ارزیابی آئورت نزولی برای پلاکهای پیچیده، بررسی زائده دهلیز چپ برای لخته با داپلر و تصویربرداری چندزاویه، و انجام مطالعه حبابی (Bubble Study – تزریق سالین حبابدار) برای بررسی PFO/ASD در صورت اندیکاسیون.
- گام ۶: پایش داخلعملی (در اتاق عمل): ارزیابی پیش از بایپس، حین بایپس قلبی–ریوی، و پس از جراحی؛ تأیید موقعیت پروتز دریچهای، نشت پاراپروستتیک (Paravalvular Leak – نشت کنار پروتز)، و عملکرد لحظهای بطنها.
- گام ۷: خروج پروب و بازیابی: خاموشکردن آرامبخشی، پایش تا پایدار شدن، توصیه عدم خوردن/نوشیدن تا بازگشت رفلکس بلع، و مراقبت از تحریک حلق.
معیارهای کیفیت، تفسیر و گزارش نهایی
- معیارهای کیفیت: پوشش جامع نماهای استاندارد (مید–ازوفاژیال، ترانسگاستریک، آئورت)، بهینهسازی گین/عمق، مستندسازی زاویههای پروب (Multiplane Angle – زاویه چندصفحهای) و ثبت داپلر برای جریانهای کلیدی.
- تفسیر ساختاری و عملکردی: توصیف دقیق آناتومی دریچهها (Leaflets – لتهای دریچه)، حلقه دریچهای (Annulus – حلقه)، حرکت و ضخامت دیوارهها، حضور/عدم حضور نبات، لخته، آبسه، نشت پاراپروستتیک، و یافتههای آئورت.
- پارامترهای کمی: اندازهگیری گرادیانها (Gradients – اختلاف فشار)، مساحت دریچهها با روشهای اپروپریت (مثلاً پیسازهمحور برای آئورت/میترال در زمینه داخلعملی)، تخمین فشار ریوی از TR (Tricuspid Regurgitation – نارسایی سهلتی) داپلر، و ارزیابی عملکرد بطنی.
- جمعبندی بالینی: پاسخ به سؤال ارجاع (وجود لخته؟ اندوکاردیت؟ دیسکشن؟ PFO؟ نشت پروتز؟)، محدودیتهای مطالعه (مثلاً عدم تحمل نماهای خاص)، توصیه اقدامات تکمیلی (CT/MRI در آئورت، آنتیبیوتیک/جراحی در اندوکاردیت، ضدانعقاد در لخته).
- ایمنی و رخدادها: ثبت هر رویداد ناخواسته (دشواری ورود، خونریزی، اسپاسم)، سطح آرامبخشی، و زمان بازیابی؛ توصیههای پس از خروج (علائم هشدار، زمان تغذیه).
هماهنگی چندرشتهای و تصمیمگیری بالینی
- پیش از انجام: تصمیم مشترک کاردیولوژیست، ارجاعدهنده (نورولوژی، جراحی قلب، بیهوشی، داخلی)، و در صورت نیاز گاستروانترولوژی برای ارزیابی خطر مری.
- حین انجام (اتاق عمل): تعامل لحظهای کاردیولوژیست/متخصص بیهوشی قلب برای اصلاح استراتژی جراحی (مثلاً پس از مشاهده نشت پروتز یا عملکرد نامطلوب بطن).
- پس از انجام: انتقال سریع گزارش ساختاریافته به ارجاعدهنده؛ تعریف مسیر درمان (ضدانعقاد، آنتیبیوتیک، جراحی، کاردیوورژن با یا بدون ضدانعقاد)، و برنامه پیگیری.
- کنترل کیفیت: مرور دورهای کیسها در کمیته اکو، همراستاسازی با راهنماها، و آموزش مستمر تیم برای ارتقای کیفیت و ایمنی.
منابع
- Guidelines for Performing a Comprehensive Transesophageal Echocardiographic Examination: American Society of Echocardiography (ASE) and Society of Cardiovascular Anesthesiologists (SCA), JASE 2013 American Society of Echocardiography
- ASE/SCA Guidelines for Comprehensive Intraoperative Multiplane TEE Examination (Intraoperative TEE), Anesth Analg 1999 McGill University
- Weill Cornell Cardiology – Patient and procedural guide to Transesophageal Echocardiography (TEE) cardiology.weillcornell.org
اگر پزشک شما نیاز به بررسی دقیقتر قلب داشته باشد، اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE) یکی از پیشرفتهترین و دقیقترین روشهای تشخیصی است. دکتر محبوبه شیخ با سالها تجربه در انجام این روش تخصصی، آماده ارائه خدمات باکیفیت به بیماران محترم میباشد.
💡 خلاصه: اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE) چیست؟
این روش که به اکو مری معروف است، نوعی اکوکاردیوگرافی پیشرفته میباشد که در آن پروب مخصوص از طریق مری به سمت قلب هدایت میشود. از آنجا که مری در مجاورت قلب قرار دارد، این روش تصاویر بسیار واضحتر و دقیقتری نسبت به اکوکاردیوگرافی معمولی (از روی قفسه سینه) ارائه میدهد.
🔍 کاربردهای اکوکاردیوگرافی از طریق مری:
✅ تشخیص دقیق بیماریهای دریچهای قلب
✅ بررسی وجود لخته خون در حفرههای قلبی
✅ ارزیابی عفونتهای دریچه قلب (اندوکاردیت)
✅ بررسی بیماریهای مادرزادی پیچیده قلب
✅ ارزیابی قبل از جراحیهای دریچه قلب
✅ بررسی علل سکته مغزی با منشأ قلبی
✅ ارزیابی آنوریسم آئورت
🌟 مزایای انجام TEE نزد دکتر محبوبه شیخ:
✔ استفاده از تجهیزات پیشرفته و بهروز
✔ انجام توسط متخصص با تجربه بالا
✔ محیطی استریل و ایمن
✔ کمترین عوارض ممکن
✔ تفسیر تخصصی و دقیق نتایج
✔ پیگیری کامل پس از انجام پروسیجر
📝 آمادگی قبل از انجام TEE:
- ناشتا بودن ۶-۸ ساعت قبل از انجام تست
- همراه داشتن همراه
- اطلاع دادن درباره داروهای مصرفی
- اجتناب از رانندگی پس از انجام تست
🔖 چرا TEE از اکو معمولی دقیقتر است؟
- تصاویر با وضوح بسیار بالاتر
- امکان مشاهده ساختارهای پشتی قلب
- تشخیص بهتر لختههای کوچک
- ارزیابی دقیقتر دریچههای مصنوعی
برای تعیین وقت و مشاوره تخصصی، همین امروز با مطب دکتر محبوبه شیخ تماس بگیرید.
پرسشهای متداول
آیا قبل از انجام TEE باید ناشتا باشم؟
بله، معمولاً توصیه میشود بیمار ۶ تا ۸ ساعت قبل از انجام اکوکاردیوگرافی از طریق مری ناشتا باشد. دلیل این موضوع کاهش خطر آسپیراسیون (Aspiration – ورود محتویات معده به ریهها) در طول آرامبخشی یا بیهوشی سبک است. اگر معده خالی باشد، احتمال برگشت غذا یا مایعات به مری و سپس ورود به ریهها بسیار کمتر خواهد بود.
ناشتا بودن همچنین باعث میشود بیمار راحتتر پروب را تحمل کند و احساس تهوع یا استفراغ کاهش یابد. تیم پزشکی پیش از انجام تست این موضوع را به بیمار توضیح میدهد و زمان دقیق قطع غذا و نوشیدنی را مشخص میکند. در بیماران دیابتی یا کسانی که داروهای خاص مصرف میکنند، پزشک ممکن است برنامه ناشتا بودن را تغییر دهد تا ایمنی بیمار حفظ شود. به همین دلیل، رعایت دستور ناشتایی یکی از مهمترین آمادگیهای قبل از TEE است.
آیا نیاز به بیهوشی کامل دارم یا فقط آرامبخشی؟
اکوکاردیوگرافی از طریق مری معمولاً با آرامبخشی سبک تا متوسط (Sedation – کاهش سطح هوشیاری با دارو) انجام میشود. در این حالت بیمار خوابآلود است اما معمولاً به محرکها پاسخ میدهد. در برخی موارد خاص، مانند بیماران بسیار مضطرب یا کودکان، ممکن است بیهوشی عمومی (General Anesthesia – بیهوشی کامل) لازم باشد. این تصمیم بر اساس شرایط بیمار و نوع بررسی گرفته میشود. آرامبخشی سبک ایمنی بیشتری دارد و بیمار پس از پایان تست سریعتر به حالت طبیعی بازمیگردد. بیهوشی عمومی بیشتر در اتاق عمل یا شرایط خاص استفاده میشود، مثلاً زمانی که TEE برای پایش حین جراحی قلب انجام میشود. بنابراین، بیشتر بیماران فقط آرامبخشی سبک دریافت میکنند و نیازی به بیهوشی کامل ندارند.
آیا گذاشتن پروب در مری دردناک است؟
گذاشتن پروب TEE ممکن است کمی ناراحتکننده باشد اما دردناک نیست. برای کاهش ناراحتی، حلق بیمار با اسپری بیحسی موضعی (Topical Anesthesia – بیحسی سطحی با دارو) بیحس میشود. بیمار ممکن است احساس فشار یا حضور جسم خارجی در گلو داشته باشد، اما این احساس معمولاً کوتاهمدت است. آرامبخشی نیز کمک میکند بیمار کمتر متوجه ورود پروب شود و تجربه راحتتری داشته باشد. پروب با روانکننده وارد میشود تا اصطکاک و تحریک مخاط کاهش یابد. پس از پایان تست، ممکن است بیمار کمی گلودرد یا خشونت صدا داشته باشد که ظرف چند ساعت برطرف میشود.
چه کسانی نباید TEE انجام دهند؟
برخی بیماران منع مطلق (Absolute Contraindication – شرایطی که انجام تست کاملاً ممنوع است) دارند، مانند کسانی که واریس مری (Esophageal Varices – رگهای متورم مری) یا پارگی اخیر مری داشتهاند. در این افراد خطر خونریزی یا آسیب جدی وجود دارد. منع نسبی (Relative Contraindication – شرایطی که انجام تست با احتیاط ممکن است) شامل تنگی مری، مشکلات شدید بلع یا بیماریهای پیشرفته مری است. در این موارد، پزشک باید خطر و فایده را بررسی کند و گاهی روشهای جایگزین مانند MRI قلبی یا CT قلبی توصیه میشود. پیش از انجام TEE، بیمار باید سابقه بیماریهای گوارشی خود را به پزشک اطلاع دهد. این بررسی اولیه به تیم کمک میکند ایمنی بیمار تضمین شود و از عوارض جدی جلوگیری گردد.
پس از انجام TEE چه مراقبتهایی لازم است؟
پس از پایان تست، بیمار باید تا بازگشت کامل رفلکس بلع (Swallowing Reflex – توانایی طبیعی بلعیدن) از خوردن و آشامیدن خودداری کند. این زمان معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد. بیمار ممکن است کمی گلودرد یا خشونت صدا داشته باشد که طبیعی است و ظرف چند ساعت برطرف میشود. اگر آرامبخشی دریافت کرده باشد، باید تا چند ساعت از رانندگی یا کارهای نیازمند تمرکز خودداری کند. در صورت بروز علائم غیرمعمول مانند درد شدید قفسه سینه، خونریزی یا مشکل شدید در بلع، بیمار باید فوراً به پزشک اطلاع دهد. بهطور کلی، بیشتر بیماران پس از TEE میتوانند همان روز فعالیتهای روزانه خود را از سر بگیرند.
آیا نیاز است داروهای روزانهام را قبل از تست قطع کنم؟
بیشتر داروهای روزانه مانند داروهای فشار خون یا دیابت باید طبق روال مصرف شوند، مگر اینکه پزشک دستور دیگری بدهد. تنها داروهایی که خطر خونریزی یا تداخل با آرامبخشی دارند ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشند. پزشک یا پرستار پیش از تست فهرست داروهای شما را بررسی میکند و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعلام میکند.
داروهای ضدانعقاد (Anticoagulants – داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین یا NOACها) معمولاً نیاز به توجه ویژه دارند، زیرا ممکن است خطر خونریزی مری را افزایش دهند. گاهی پزشک تصمیم میگیرد تست را با احتیاط و بدون قطع دارو انجام دهد، اما در برخی موارد قطع موقت دارو توصیه میشود. بنابراین، اطلاع کامل از داروهای مصرفی برای تیم پزشکی ضروری است تا ایمنی بیمار تضمین شود.
آیا باید همراه داشته باشم؟
بله، توصیه میشود بیمار یک همراه داشته باشد، بهویژه اگر آرامبخشی دریافت کند. پس از آرامبخشی، بیمار ممکن است کمی گیج یا خوابآلود باشد و توانایی رانندگی یا تصمیمگیری کامل نداشته باشد. همراه میتواند در مسیر بازگشت به خانه کمک کند و در صورت بروز علائم غیرمعمول بیمار را سریعاً به پزشک اطلاع دهد. وجود همراه همچنین باعث کاهش اضطراب بیمار پیش از تست میشود. در بسیاری از مراکز، حضور همراه برای ترخیص بیمار پس از آرامبخشی الزامی است.
آیا در طول تست میتوانم نفس بکشم؟
بله، پروب TEE در مری قرار میگیرد و راه هوایی (Airway – مسیر تنفس) را مسدود نمیکند. بیمار میتواند بهطور طبیعی نفس بکشد، حتی اگر احساس حضور جسم خارجی در گلو داشته باشد. در طول تست، اکسیژن کمکی (Supplemental Oxygen – اکسیژن اضافی از طریق ماسک یا کانولا) معمولاً داده میشود تا سطح اکسیژن خون پایدار بماند. پایش مداوم اکسیژن خون با پالساکسیمتری انجام میشود تا تیم مطمئن شود بیمار بهخوبی نفس میکشد. بنابراین، نگرانی از قطع تنفس در طول TEE وجود ندارد.
آیا پس از تست میتوانم غذا یا نوشیدنی مصرف کنم؟
پس از پایان تست، بیمار باید تا بازگشت کامل رفلکس بلع (Swallowing Reflex – توانایی طبیعی بلعیدن) از خوردن و آشامیدن خودداری کند. این زمان معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد و توسط تیم پزشکی اعلام میشود. اگر بیمار زودتر غذا یا نوشیدنی مصرف کند، خطر خفگی یا آسپیراسیون وجود دارد. پس از بازگشت رفلکس بلع، بیمار میتواند ابتدا با مایعات سرد یا ولرم شروع کند. در صورت وجود گلودرد، نوشیدنیهای خنک یا ولرم میتوانند احساس ناراحتی را کاهش دهند.
چرا پزشک به جای اکو معمولی، TEE را تجویز میکند؟
گاهی اکو ترانستوراسیک (TTE – اکو از روی قفسه سینه) وضوح کافی ندارد، بهویژه در بیماران چاق یا کسانی که شکل قفسه سینه یا ریهها مانع دید مناسب میشود. TEE به دلیل نزدیکی مری به قلب، تصاویر بسیار دقیقتری از دریچهها، دهلیز چپ و آئورت فراهم میکند. این روش برای تشخیص لخته، اندوکاردیت یا بررسی دقیق پروتزهای دریچهای ضروری است. در سکته مغزی بدون علت مشخص، TEE بهترین روش برای بررسی سوراخ بیندهلیزی یا PFO است. بنابراین، پزشک زمانی TEE را تجویز میکند که نیاز به اطلاعاتی باشد که اکو معمولی قادر به ارائه آن نیست.
آیا نیاز به آزمایش خون یا بررسیهای دیگر قبل از TEE دارم؟
در بیشتر بیماران، تنها شرح حال و معاینه کافی است. اما در کسانی که داروهای ضدانعقاد (Anticoagulants – داروهای رقیقکننده خون) مصرف میکنند یا بیماریهای خونریزیدهنده دارند، ممکن است آزمایشهای انعقادی مانند INR (International Normalized Ratio – شاخص بینالمللی انعقاد) یا PT/PTT (Prothrombin Time/Partial Thromboplastin Time – زمانهای انعقاد خون) لازم باشد. این آزمایشها کمک میکنند خطر خونریزی مری یا عوارض حین تست کاهش یابد. در بیماران پرخطر، گاهی ECG (Electrocardiogram – نوار قلب) یا آزمایش عملکرد کلیه و کبد نیز انجام میشود. بنابراین، نیاز به آزمایشهای تکمیلی بستگی به شرایط فردی دارد و پزشک تصمیم میگیرد. برای بیشتر بیماران سالم، آزمایش خون قبل از TEE ضروری نیست.
آیا در طول تست هوشیار خواهم بود؟
بله، بیشتر بیماران با آرامبخشی سبک (Sedation – کاهش سطح هوشیاری با دارو) تست را انجام میدهند. در این حالت بیمار خوابآلود است اما معمولاً به محرکها پاسخ میدهد. بیمار ممکن است صدای تیم پزشکی را بشنود یا احساس حضور پروب در گلو داشته باشد، اما به دلیل آرامبخشی این تجربه ناراحتکننده نیست. در موارد خاص مانند جراحی قلب یا بیماران بسیار مضطرب، بیهوشی عمومی (General Anesthesia – بیهوشی کامل) استفاده میشود. پس از پایان تست، اثر آرامبخشی ظرف چند ساعت از بین میرود. بنابراین، بیشتر بیماران نیمههوشیار هستند و تجربهای قابلتحمل دارند.
آیا خطر آسیب به مری وجود دارد؟
TEE یک روش نیمهتهاجمی است و احتمال آسیب به مری (Esophageal Injury – آسیب دیواره مری) بسیار نادر است. مواردی مانند خراش سطحی یا خونریزی خفیف ممکن است رخ دهند اما معمولاً خودبهخود برطرف میشوند. خطرات جدی مانند پارگی مری (Esophageal Perforation – سوراخ شدن دیواره مری) بسیار نادر و کمتر از ۱ در ۱۰٬۰۰۰ گزارش شدهاند. برای کاهش خطر، پزشک پیش از تست سابقه بیماریهای مری مانند واریس یا تنگی را بررسی میکند. بنابراین، در بیماران بدون بیماری زمینهای مری، خطر آسیب بسیار ناچیز است.
آیا پس از تست نیاز به بستری شدن دارم؟
خیر، بیشتر بیماران پس از TEE میتوانند همان روز به خانه بروند. این تست بهصورت سرپایی انجام میشود و تنها در موارد خاص مانند جراحی قلب یا شرایط پیچیده بیمار نیاز به بستری وجود دارد. پس از پایان تست، بیمار حدود یک ساعت تحت نظر میماند تا اثر آرامبخشی از بین برود. اگر علائم غیرمعمول مانند خونریزی یا درد شدید وجود داشته باشد، ممکن است بستری کوتاهمدت لازم شود. اما در اکثریت بیماران، ترخیص همان روز انجام میشود.
آیا میتوانم بلافاصله پس از تست فعالیتهای روزانهام را ادامه دهم؟
بله، بیشتر بیماران پس از پایان TEE میتوانند فعالیتهای روزانه خود را ادامه دهند. تنها محدودیت مربوط به اثر آرامبخشی است؛ بیمار باید تا چند ساعت از رانندگی یا کارهای نیازمند تمرکز خودداری کند. پس از بازگشت رفلکس بلع، خوردن و آشامیدن مجاز است. اگر گلودرد یا خشونت صدا وجود داشته باشد، بهتر است فعالیتهای سنگین یا صحبت طولانی به تعویق بیفتد. در مجموع، این تست تأثیر قابلتوجهی بر زندگی روزانه بیمار ندارد.
آیا لازم است قبل از تست دندان مصنوعی یا وسایل دهانی را خارج کنم؟
بله، پیش از ورود پروب باید دندان مصنوعی یا هر وسیله دهانی مانند پلاک ارتودنسی خارج شود. این کار از شکستن یا آسیب به پروب و همچنین جلوگیری از خطر خفگی یا آسیب به دهان و حلق جلوگیری میکند. تیم پزشکی معمولاً پیش از شروع تست این موضوع را بررسی میکند و محافظ دهان (Bite Guard – وسیله پلاستیکی محافظ دندان و پروب) در دهان قرار میدهد. این اقدام ساده ایمنی بیمار و کیفیت تصاویر را تضمین میکند. در صورت داشتن وسایل ثابت ارتودنسی، پزشک باید مطلع شود تا مراقبتهای ویژه انجام شود. بنابراین، خارج کردن وسایل دهانی یکی از مراحل استاندارد آمادهسازی است.
آیا در طول تست صدای قلب یا جریان خون را میشنوم؟
خیر، بیمار معمولاً صدای دستگاه یا تیم پزشکی را میشنود اما صدای قلب یا جریان خون بهطور مستقیم شنیده نمیشود. تصاویر و دادههای داپلر (Doppler – نمایش جریان خون با امواج صوتی) روی مانیتور برای پزشک قابل مشاهده است. گاهی دستگاه صدای خاصی تولید میکند که مربوط به ثبت جریان خون یا تغییر مد تصویربرداری است. بیمار به دلیل آرامبخشی معمولاً توجه زیادی به این صداها ندارد. بنابراین، تجربه شنیداری بیمار محدود به صدای محیط و دستگاه است.
آیا پس از تست میتوانم بلافاصله به محل کار بروم؟
اگر بیمار آرامبخشی دریافت کرده باشد، توصیه میشود همان روز به محل کار نرود یا فعالیتهای نیازمند تمرکز انجام ندهد. آرامبخشی میتواند باعث خوابآلودگی یا کاهش تمرکز شود و این موضوع برای رانندگی یا کارهای حساس خطرناک است. در صورت انجام تست بدون آرامبخشی یا با بیحسی موضعی، بیمار میتواند سریعتر به فعالیتهای روزانه بازگردد. با این حال، بهتر است همان روز استراحت کند و از روز بعد کار عادی را شروع کند. این توصیه برای حفظ ایمنی و سلامت بیمار است.
آیا امکان دارد تصاویر کافی بهدست نیاید و تست تکرار شود؟
بله، در برخی بیماران به دلیل مشکلات آناتومیک مری یا عدم تحمل پروب، تصاویر کافی بهدست نمیآید. در این شرایط پزشک ممکن است تست را متوقف کند و روشهای جایگزین مانند CT قلبی یا MRI قلبی توصیه کند. گاهی نیاز به تکرار تست در شرایط متفاوت یا با آرامبخشی بیشتر وجود دارد. این موضوع نادر است اما امکانپذیر است. بنابراین، کیفیت تصاویر به همکاری بیمار و شرایط جسمی او بستگی دارد.
آیا TEE برای همه بیماران قلبی لازم است؟
خیر، TEE فقط زمانی انجام میشود که اطلاعات مورد نیاز با اکو معمولی (TTE) بهدست نیاید یا وضوح کافی وجود نداشته باشد. برای بسیاری از بیماران قلبی، اکو معمولی کافی است و نیازی به TEE نیست. TEE بیشتر برای موارد خاص مانند بررسی لخته، اندوکاردیت، بیماری آئورت یا پایش حین جراحی قلب توصیه میشود. این روش نیمهتهاجمی است و فقط در صورت ضرورت انجام میشود. بنابراین، TEE یک تست انتخابی و هدفمند است نه یک روش عمومی برای همه بیماران قلبی.